Forten

Fort Vossegat - routes: 12,5 - 17,5 - 25 - 37,5 km
In dit prachtige natuurgebied vind je een stempelpost en er is iets lekkers voor onderweg!​
Romeinse Castellum Fectio - routes: 17,5 - 25 - 37,5 km
Tijdens de Utrechtse Waterlinie Wandeltocht zie je vuurspuwers op de fundamenten van het Romeinse Castellum!
Fort Vossegat - routes: 12,5 - 17,5 - 25 - 37,5 km

Op gewone dagen is Fort Vossegat verboden terrein voor burgers, maar voor de Utrechtse Waterlinie Wandeltocht opent Fort Vossegat de poorten. Een militair blaaskapel treed op en het Fort is bijzonder uitgelicht.

Een unieke kans om dit fort te ervaren dus! Ooit een groot fort met drie bastions, aarden wallen en een fortgracht. Maar daar is niet veel over. Het bomvrije wachthuis staat nog wel overeind en is fraai gerestaureerd. De voormalige Kromhoutkazerne, gebouwd tussen 1910 en 1922 neemt slechts een deel van het voormalige fortterrein in beslag.

Sinds 1998 huist hier de campus van de Universiteit Utrecht. Aan de oostkant van het terrein is een omvangrijke nieuwe kazerne gebouwd (19 hectare), die onder meer in gebruik is als hoofdkwartier van het Ministerie van Defensie (Kazernecommando Kromhoutkazerne). Fort Vossegat moest de Kromme Rijn en zijn oevers, de weg Utrecht-Bunnik en een belangrijke sluis verdedigen. Het had ook de functie van ‘wachtfort’ en opslag van materieel voor de gedekte gemeenschapswegen. Anders dan die naam doet vermoeden waren dit militaire wegen waarlangs transport van troepen en materieel plaatsvond.​

Lunet I - routes: 17,5 - 25 - 37,5 km

De 4 Lunetten zijn mooi uitgelicht op 19 oktober. Op Lunet I zullen de muzikanten van BUI zich presenteren op het dak van hun Atoombunker, waar zij sinds deze zomer bivakeren. Muziek en projectie brengen het Fort tot leven!

Lunet I is onderdeel van de vier Lunetten op de Houtense vlakte. Dit hoger gelegen deel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie kon niet onder water worden gezet. Daarom werden er in de periode 1822-1828 vier kleine forten gebouwd die samen één verdedigingswerk vormen. Op Lunet I (1825-1828) werd in de vijftiger jaren van de vorige eeuw, een atoomschuilbunker gebouwd. Dit was het commandocentrum van de organisatie Bescherming Bevolking (BB) waar de hulpverlening bij een eventuele atoomaanval tijdens de Koude Oorlog werd gecoördineerd. In 1997 droeg het Rijk Lunet I over aan de gemeente Utrecht.

Dit fort kent twee bijzondere functies. Kinderopvang organisatie Ludens heeft hier een BSO Het Fort waar kinderen na schooltijd heerlijk kunnen spelen. Er worden moestuinen onderhouden waarbij de kinderen met de eigen gekweekte producten koken om ze daarna natuurlijk lekker op te eten. Met loepjes bekijken ze wat er op en onder de aarde leeft. Op Lunet I zit tevens Fort voor de Democratie (van de Stichting Vredeseducatie) waar jongeren actief kennismaken met democratisch samenleven, respect en vrijheid van meningsuiting.​>

Fort ’t Hemeltje - routes: 17,5 - 25 - 37,5 km

Bij het spectaculair uitgelichte Fort ‘t Hemeltje, stempel je je kaart en krijg je wat lekkers. Dwaal door de bunker en relax op de binnenplaats van het ‘t Hemeltje waar een horecaplek is ingericht door Local to Local en Grouded. Zo begin je weer goed aan de volgende etappe!

Fort ‘t Hemeltje stamt uit 1877-1881 en is het laatst gebouwde fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het verdedigde een strook grond die niet onder water te zetten was, en de spoorlijn ’s-Hertogenbosch-Utrecht.

Het fort was voorzien van een bastionet-caponnière in de gracht, met kazematten en lage flanken. In 1914-1919 werden op de ringkade luisterposten gebouwd; 2 van deze posten zijn nog zichtbaar. Een deel van Fort ’t Hemeltje doet dienst als kantoor voor organisaties die actief zijn op het gebied van duurzaamheid. Tegenwoordig biedt Fort ’t Hemeltje onderdak aan (broed)vogels en vleermuizen.​

Fort Lunet IV - routes: 17,5 - 25 - 37,5 km​

De 4 Lunetten worden allemaal uitgelicht tijdens de Utrechtse Waterlinie Wandeltocht. Op Lunet IV wordt een pleisterplaats ingericht bij de SMAAK van Lunet waar ZOMOzorg een dagbestedingsplek runt in het lunchrestaurant en de landgoedwinkel. Er wordt tijdens de Waterlinie Wandeltocht koffie en thee geschonken.

Fort Lunet IV is gebouwd tussen 1824 en 1826. Eind 1939 besloot het Ministerie van Defensie de eerste verdedigingslijn te verschuiven naar de Grebbelinie en werd het werk in de Nieuwe Hollandse Waterlinie stopgezet. Op dit fort zijn daarom alleen twee betonnen funderingsplaten aanwezig.

Van alle forten heeft Fort Lunet IV wel een hele bijzondere functie, het is namelijk een zorgfort. In samenwerking met ZOMO Dagbesteding krijgen mensen met een verstandelijke beperking de mogelijkheid om te werken in het lunchrestaurant en de landgoedwinkel op het fort. Om de omgeving er zo goed mogelijk uit te laten zien, zijn de cliënten van ZOMO Dagbesteding maanden hard aan het werk geweest aan de groenvoorziening van het fort. Het fort is 28 oktober 2015 geopend voor horeca en vergaderingen.​

Fort bij Vechten - routes: 17,5 - 25 - 37,5 km

De surrealistische videoprojecties ‘Landschapslumen’ verlichten het pad over het Fort-terrein. Je waant je op 19 oktober in een heuse droom.Op het dak van het Reduit, dat diende om de verdediging na de val van de hoofdwal te kunnen voortzetten, zal een bijzonder optreden te zien zijn.

Fort bij Vechten is gebouwd tussen 1867 en 1870. De grote bomvrije kazerne werd in 1880 toegevoegd. Er werd meerdere malen gemobiliseerd. Maar bij oorlogshandelingen is dit fort nooit betrokken geweest. De laatste militaire functie van het fort was bandenopslag van Defensie.

Het fort is in 1996 door Defensie overgedragen aan Staatsbosbeheer.

Fort bij Vechten is een van de grootste en mooiste forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De strategische ligging op het snijpunt van de Romeinse Limes en de Nieuwe Hollandse Waterlinie, in combinatie met de bijna tastbare geschiedenis en de ongerepte schoonheid ervan, maken het fort tot hét icoon van de Waterlinie. Hier wordt het unieke verhaal verteld over de verdediging van Nederland met de hulp van water. Breng een bezoek aan het Waterliniemuseum en ontdek het fort. Na een dag hier rondstruinen, hebben de Waterlinies geen geheimen meer voor je! Fort Vechten is ook trouwlocatie en zeer geschikt voor feesten en bedrijfsuitjes.​

Fort De Bilt - routes: 37,5 - 25- 20 km

Op Fort de Bilt zal het Creative College de organisatie voor 19 oktober op zich nemen. Er is een stempelpost en horecaplek ingericht. Bij het Herdenkingsmonument zie je een optreden dat stilstaat bij de gebeurtenissen in de tweede wereldoorlog.

Fort De Bilt werd gebouwd in 1816-1819 en moest de oostzijde van Utrecht beschermen. Op Fort De Bilt beheert ProDemos een interactieve tentoonstelling voor schoolklassen.

De tentoonstelling gaat over vooroordelen, diversiteit, pesten en het zondebokverschijnsel en is gericht op scholieren van 10 – 14 jaar. De tentoonstelling koppelt de geschiedenis van het verzet in de Tweede Wereldoorlog aan hun leefwereld. Het terrein is toegankelijk op maandag, dinsdag en donderdag tijdens kantooruren. U kunt dan een mooie rondwandeling maken over de noordzijde van het fort (honden niet toegestaan).

In de loop van de 19e en 20ste eeuw werden er een wachthuis (1850), een bomvrije kazerne (1875) en remises en groepsschuilplaatsen gebouwd. In de Tweede Wereldoorlog werden hier honderdveertig mannen, vooral verzetsstrijders door de bezetter gefusilleerd. Een monument, een klokkenstoel, de dodenbunker en naamplaten herinneren daar nog aan. ​

Fort Hoofddijk - routes: 12,5 - 17,5 - 25 - 37,5 km

Bij Fort Hoofddijk is de start Finish van de twee korte routes. Ook zal het Diabetes Fonds hier aanwezig zijn om meer uitleg te geven over onderzoek naar Diabetes en alle deelnemers te bedanken die het fonds sponsoren met deze wandeltocht.

Fort Hoofddijk is van 1877 tot 1879 gebouwd. Op en rondom Fort Hoofddijk liggen de Botanische Tuinen. Het fort is als afsluiting van het acces van de Hoofddijk gebouwd en bestaat uit een bomvrije kazerne en drie remises. Doordat het geschut en de explosieven steeds zwaarder werden, was de oorspronkelijke fortenkring die in de jaren ’20 van de negentiende eeuw gebouwd was, niet sterk genoeg meer.

In de jaren ’70 werd dus een nieuwe kring van forten rond de stad aangelegd, waaronder Fort Hoofddijk.

In de Botanische Tuinen, die onderdeel zijn van de Universiteit Utrecht, leeft een grote collectie planten uit de hele wereld. De bomvrije bergplaatsen voor het geschut zorgen voor een hoogteverschil waardoor de grootste rotstuin van Nederland op deze plaats kon worden aangelegd. Het terrein van de Botanische Tuinen is zo bijzonder dat het jaarlijks vele festivals aantrekt waaronder Festival de Beschaving.​

Bunkerpad - routes: 12,5 - 17,5 - 25 - 37,5 km
Het Bunkerpad zal opgelicht worden door de nachtvliegers van Fryske Draecken
Fort Blauwkapel en kapel - 37,5 - 20 km​

Wandel op 19 oktober over de fort wal naar de kazerne. De Studenten van Creative College nemen de organisatie op zich om deze beleving er een te maken die je niet meer vergeet! Er wordt een rustplek ingericht en er is tijd voor een kopje thee. Neem een kijkje in de kapel en geniet van een muziekoptreden.

Fort Blauwkapel is één van de grootste forten van de Waterlinie en werd rondom een bestaand dorpje aangelegd. Het fort dankt zijn naam aan de kapel van dit dorpje.

Het 19e eeuwse fort (1818-1821) heeft een vierhoekige grondvorm met in elke hoek een uitbouw (bastion). Rond 1850 werd op het reduit (laatste toevluchtsoord als rest van fort al gevallen was) het bomvrij wachthuis gebouwd. Later werden hier nog twee bomvrije kazernes aan toegevoegd, waarvan er nog één resteert.

Fort Blauwkapel ligt rondom het dorpje Blauwkapel met z’n 15e eeuwse kerkje.Het fort heeft een klein bedrijventerrein, een natuurgebied en een scoutinggroep genaamd Willem de Zwijger in het bomvrije wachthuis.​

Fort Ruigenhoek - routes: 37,5 - 20 km

Bij Fort Ruijgenhoek is de tweede stempelpost van de Utrechtse Waterlinie Wandeltocht. Deze wordt bemand door de militairen van re-enactmentgroep .De soldaten delen zure bommen uit aan alle deelnemers. Wandel rond het hoofdgebouw, dat meestal voor publiek gesloten blijft.

Op een onbewoond eiland met oude, monumentale bomen, dicht struikgewas en sluiproutes ligt Fort Ruigenhoek.

Het fort werd van 1869 tot 1870 gebouwd. Het fort moest de toegang via de Ruigenhoeksedijk afsluiten en de kade tussen twee inundatiekommen verdedigen.Opvallend aan het fort is de bomvrije kazerne met ‘stormtrap’. Deze gaf toegang tot het dak van het gebouw met borstwering. Het fort ligt in het groengebied met de Gagelbossen. Fort Ruigenhoek is voor velen bekend als één van de locaties van Tweetakt, het jaarlijkse kunstenfestival voor alle leeftijden. Ook tijdens de eerste Utrechtse Waterlinie Wandeltocht zul je verrast worden bij dit fort. Oude tijden komen weer tot leven!​

Fort Rijnauwen - routes: 12,5 - 17,5 - 25 - 37,5 km​

Dit bijzondere Natuurfort dat normaal gesproken alleen met een gids te bezoeken is, zal door een laan van lichtjes omringd zijn op 19 oktober. Sprookjesachtig wordt het!

Fort Rijnauwen, ook wel het groenste fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, is gebouwd tussen 1868 en 1871. Rond 1877 werd het fort verbeterd door de bouw van de bomvrije kazerne en remises. Tijdens de mobilisatie van 1914 tot 1918 werden er loopgraven en schuilplaatsen van gewapend beton gebouwd.

Inmiddels wonen er ijsvogels, reeën, ringslangen, dassen en wezels in het natuurgebied rondom Fort Rijnauwen. Om de dieren zoveel mogelijk rust te gunnen, kun je het niet zomaar iedere dag bezoeken. Tijdens de Utrechtse Waterlinie Wandeltocht op 19 oktober krijg je de gelegenheid om het fort en de omgeving te beleven! ​

Fort de Gagel - routes: 37,5 - 20 km

Fort de Gagel is in verbouwing op het moment . Volgend jaar kunnen de deelnemers aan de Utrechtse Waterlinie Wandeltocht een kijkje nemen op het fort. Misschien zie je tijdens de eerste editie al wel wat op de fortwal…ogen open dus!

Fort de Gagel aan de rand van de wijk Overvecht is in 1819-1821 gebouwd als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In 1914-1918 en 1939-1940 werd het gemobiliseerd en er werden in 1940 groepsschuilplaatsen op gebouwd. In dit grote groengebied zijn ook een skate- en fietscrossbaan te vinden en er zijn diverse vogels te spotten zoals aalscholvers, ooievaars en weidevogels.

De gebouwen op het fort zijn (nog) niet voor het publiek geopend. Maar tijdens de Utrechtse Waterlinie Wandeltocht komen we wel langs dit fort. We vertellen je binnenkort meer over wat je kunt verwachten!​

Scroll naar top